Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh » Bạn đọc » Xóa bỏ biên chế giáo viên có thực là động lực làm nên chất lượng

(Bạn đọc) - Trong nhiều năm qua giáo dục Việt Nam đã trải qua quá nhiều sự kiện, quá nhiều “tối kiến” của giới lãnh đạo ngành khiến cho cán bộ, giáo viên cùng các bậc phụ huynh, đa số nhân dân ngán ngẩm. Các kế hoạch cải cách với những đề án, những tuyên bố hùng hồn nhưng thực tế càng cải cách càng suy thoái, càng mất phương hướng và có thể nói là dần dần các “nhà lãnh đạo” ngành giáo dục ở “tầng vĩ mô” đã dẫn giáo dục vào khủng hoảng, mất niềm tin của toàn xã hội.

h1277

Nhà nước đã trao cho các công chức của Bộ Giáo dục những quyền vô hạn, nhưng họ lại dùng cái “đặc quyền” đó theo kiểu muốn triển khai cái gì cũng được, muốn thay đổi cái gì cũng chẳng sao. Họ cứ việc mang học sinh ra làm thí nghiệm, khi thất bại thì họ vô can, hậu quả nhân dân, xã hội tự gánh chịu.

Bây giờ đến lượt giáo viên sắp được đưa ra làm “chuột bạch”, rồi hậu quả toàn xã hội sẽ lãnh đủ, đó là rối loạn, khiếu kiện, mất đoàn kết là tương lai gần. Hãy nhìn lại hậu quả của các cuộc thí nghiệm trên con người, điển hình là câu chuyện, một chuyên viên của Bộ Giáo dục (mới chỉ là chuyên viên thôi), triển khai cải cách trong thập niên 80 của thế kỉ 20, đã phổ biến thay đổi chữ viết (bỏ nét phụ), thế là cả nước làm theo. Sau 5 năm cả mấy thế hệ học sinh hỏng chữ, người ta vội bãi bỏ và quay về cách viết như cũ. Nhưng đau xót thay, chẳng ai chịu trách nhiệm vì không tìm ra ai kí một văn bản có đủ tính pháp lí cho một việc thay đổi lớn như vậy.

triet_ly_12

Lại nữa, khi triển khai đề án “Đổi mới phương pháp”, không ít giáo viên ngỡ ngàng với phương pháp bố trí lớp học kiểu “chia mâm”, lớp học thì nhốn nháo, chỉ có học sinh hiếu động thì đôi khi thích thú vì không bị nhắc nhở, vì người ta bảo “nhốn nháo mới tốt”. Mãi sau này người ta mới biết, đó là VNEN, người ta du nhập từ một nước khá lạc hậu, với chi phí hàng chục triệu đô la và đến nay chắc đã phá sản.

Bộ trưởng giáo dục có quyền rất to, thích thi kiểu gì thì cả nước phải thi kiểu đó, như kiểu thi quốc gia tuyển sinh đại học làm phụ huynh, học sinh cả nước hỗn loạn, trưởng Bộ chỉ nói mỗi câu “xin nhận trách nhiệm” thế là xong và lại còn được nhận Huân chương và “hạ cánh an toàn” không bị cách cái chức đã được gọi là “nguyên” như một số vị.

Vấn đề có để giáo viên ở dạng biên chế hay lao động hợp đồng, đây là một chính sách lớn của nhà nước, không biết ông Bộ trưởng đương nhiệm đã xin ý kiến Chính phủ chưa mà tuyên bố?

Vì không rõ là Quốc hội, Chính phủ có chủ trương đó (bỏ chế độ biên chế) không, nên không thể lạm bàn. Tuy nhiên, nếu nói xóa bỏ biên chế trong giáo dục để thúc đẩy chất lượng thì hoàn toàn không đúng. Thực tế chất lượng giáo dục đang đà suy giảm không phải là do giáo viên mà có thể khẳng định là do những người quản lí. Có thể thấy, đại bộ phận giáo viên rất tâm huyết, trách nhiệm và dốc lòng đầu tư chuyên môn vì cả lương tâm và cả lòng tự trọng nghề nghiệp.

Tất cả các đề án cải cách nội dung chương trình, cải cách phương pháp do Bộ chỉ ra, họ (giáo viên) đều phải chấp hành. Hàng ngày người giáo viên, chịu sự giám sát tinh thần trách nhiệm rất chặt chẽ, rất sát sao từ các “giám khảo” công tâm, đó là học sinh và phụ huynh.

Trong bối cảnh hiện nay, để vào được biên chế đứng lớp là rất khó khăn, có những người giỏi thật sự nhưng vẫn phải chạy tiền, làm sao họ có thể dám lơ là trách nhiệm, làm sao dám không hoàn thành “nhiệm vụ” để bị đưa ra khỏi biên chế theo luật. Có thể khẳng định, trừ một số ít (dốt nhưng có người chống lưng), còn lại giáo viên đều cố gắng làm hết khả năng của họ khi đứng trên bục giảng. Đương nhiên, theo cách tuyển dụng hiện hành cũng còn nhiều kẽ hở, để những người chuyên môn yếu lọt vào biên chế, nhưng số này không đại diện cho đội ngũ đông đảo giáo viên đứng lớp. Vậy thì suy giảm chất lượng đừng vội đổ cho giáo viên, vì họ không có quyền thay đổi chương trình, làm trái những gì mà Bộ Giáo dục qui định.

Với cách quản lí hiện nay người giáo viên bị mất quá nhiều thời gian vào những công việc hành chính, hồ sơ, sổ sách, có những thứ chẳng để làm gì nhưng họ đâu có được thiếu, họ phải chỉn chu để Phòng, Sở kiểm tra. Bệnh hình thức đang ngày giờ thiêu đốt thời gian của giáo viên và trực tiếp hủy hoại chất lượng chứ đâu phải do giáo viên?

Các cuộc chuẩn bị cho Phòng Giáo dục, Sở giáo dục về làm “thẩm định chất lượng” vừa tốn kém tiền bạc vừa làm mất thời gian vẫn cứ diễn ra. Những “minh chứng” chất lượng từ nhiều năm trước, nếu không còn thì Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chuyên môn, các giáo viên “mông má”, bịa lại để cho qua cái cơn thẩm định, sau đó xếp xó vì nó chẳng có giá trị gì. Vậy thì những việc làm đó sao không ảnh hưởng tới chất lượng? Các cụ ta dạy rồi “xay lúa thì khỏi bồng em”, người giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian vào hồ sơ (phần cho nhà trường và phần của họ) thì họ phải giảm thời gian đầu tư cho chuyên môn. Với một lớp chừng 40 đến 45 học sinh THPT và THCS, người giáo viên cần dành thời gian 3 tiếng (môn khoa học tự nhiên), 5 tiếng (đối với môn khoa học xã hội) để chấm một bài kiểm tra định kì (kiểm tra 45 phút). Nếu mất quá nhiều thời gian cho hành chính, sổ sách thì tình trạng “đo gang”, tình trạng nhìn tên học sinh cho điểm (thường rơi vào môn Ngữ văn) không phải là hiếm. Như vậy rõ ràng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng là do quản lí chứ đâu phải do giáo viên?

Mặt khác, theo luật viên chức thì một người hai năm không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị loại khỏi biên chế, nay “sáng kiến” thay biên chế bằng hợp đồng lao động với tiêu chí hai năm không hoàn thành nhiệm vụ, người lao động bị chấm dứt hợp đồng. Vậy cơ chế loại khỏi biên chế và chấm dứt hợp đồng có khác nhau gì không? Điều khác nhau là Hiệu trưởng được quyền chấm dứt hợp đồng nếu “muốn” loại một ai đó khá dễ, còn đưa ra khỏi biên chế cần phải có một Quyết định của cấp trên có thẩm quyền nên khó hơn. Nhưng, chuyện đời không có dễ xử tệ với nhau vì là con người, không phải dễ gì người ta cam chịu, nhất là vấn đề miếng cơm manh áo. Chính vì vậy với môi trường trường công lập không phải cạnh tranh, không phải lo giành giữ nguồn tuyển sinh, chất lượng chưa phải là sống còn như trường tư, quyền của Hiệu trưởng lại lớn (quyền sinh quyền sát), chưa biết điều gì sẽ xảy ra, tranh chấp dân sự phát sinh thì tòa án sẽ thêm nhiều việc làm.

Nhưng (lại nhưng) trên tất cả, chất lượng giáo dục hiện nay suy thoái không phải do giáo viên không cố gắng, không phải do giáo viên chây ỳ, nó hoàn toàn do cơ chế quản lí và vận hành của cơ quan chỉ đạo, đó là Bộ giáo dục. Đừng vội đổ cho giáo viên để rồi làm một cuộc đại thí nghiệm phá nốt những gì còn lại. Cơ chế quản lí giáo dục hiện nay đang bóp chết sáng tạo của người giáo viên, đừng bóp thêm nữa. Có thể duy trì biên chế như hiện nay hay đổi bằng chế độ lao động hợp đồng thì tùy Bộ, nhưng nếu nói chế độ lao động hợp đồng là động lực thúc đẩy chất lượng là một nhận định quá sai lầm.

CTV Quang Thuấn

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@phambinhminh.org
Kết bạn với Phó Thủ tướng trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook
Share on Link Hay! Share on Facebook! Tweet This!